od Alberta Einsteina, Agaty Christie i wielu innych twórców… przykłady utworów, które trafiają do domeny publicznej w 2026 – co nowego, nasze rekomendacje i jak to wykorzystać?
Wykorzystanie domeny publicznej to nie tylko oszczędność – to przewaga kreatywna.
Twórz, inspiruj, sięgaj po klasykę i działaj zgodnie z prawem! Każdego roku kolejne dzieła stają się dostępne bez ograniczeń prawnych, gdy wchodzą do domeny publicznej.
Co to jest domena publiczna?
I dlaczego warto?
To wyjątkowa okazja, aby wprowadzić te dzieła do swoich projektów – od marketingu po design. Jednak pamiętaj, że regulacje różnią się w zależności od kraju, co wymaga ostrożności.
Kiedy utwór trafia do domeny publicznej?
Zasada, którą warto znać, zanim coś wykorzystasz
Ochrona majątkowych praw autorskich nie wygasa w dniu śmierci twórcy, lecz z końcem roku kalendarzowego, w którym mija określony czas od jego śmierci.
📌 Dla przykładu:
Jeśli twórca zmarł 15 czerwca 2000 r., to 70-letni okres ochrony zaczynamy liczyć od 1 stycznia 2001 r., a jego utwory przejdą do domeny publicznej 1 stycznia 2071 r.
To ważne, ponieważ wiele osób błędnie zakłada, że ochrona mija „dokładnie po 70 latach od daty śmierci”.
Pamiętaj również, że mamy różne daty w zależności od państwa jak i czasu powstania lub publikacji utworu.
Gdzie szukać więcej inspiracji?
Pełny spis dzieł, które przeszły w tym roku do domeny publicznej, znajdziesz w Wikipedii tutaj: Lista utworów w domenie publicznej w 2026 roku.
Niektóre to prawdziwy “rarytas” choć mogą wymagać współczesnego “obrobienia”. Nie strać tej okazji, te dzieła potrafią inspirować do niesamowitych produktów, biznesów. Przypominamy tylko aby korzystać z nich legalnie (poprawnie) sprawdzić dokładnie co przeszło i jak chcę tego używać, jak oznaczać mam utwory itd.
Pozycja nr 4 z naszych rekomendacji jest uzupełniona o słynne biznesowe inspiracje. Tu zajrzyj koniecznie.
Nasze wybory – inspiracje: domena publiczna na 2026 rok
1. Albert Einstein
Cytaty, dokumenty, listy, dzieła. W maju 2022 roku fragment rękopisu listu Einsteina, zawierający jego słynne równanie E = mc², został sprzedany na aukcji za 1,2 miliona dolarów.
To najlepiej pokazuje, jak ogromną wartość – także symboliczną – mają jego słowa i idee. Dziś, gdy część jego dorobku przechodzi do domeny publicznej, można je wykorzystywać nie tylko z szacunkiem, ale i w sposób twórczy – w edukacji, komunikacji i budowaniu marki opartej na wiedzy.
Swoją drogą nie czytałam jeszcze listów jakie przez ponad 20 lat pisali do siebie Maria Skłodowska-Curie i Albert Einstein. Pierwszy list datowany jest na rok 1911. Co ciekawe pisali do siebie, każdy w innym języku i formie. Maria Skłodowska pisała po francusku, odręcznie, a Albert Einstein do niej po niemiecku, na maszynie. Opublikowane w ramach projektu o którym informacje znajdziecie tutaj: https://www.mmsc.waw.pl/listy-sklodowska-einstein/
Jeżeli ktoś czytał niech da znać jak ocenia tę pozycję 🙂
A o czym do siebie pisali? https://amu.edu.pl/nauka/popularyzacja-nauki-2/artykuly-popularyzacja-nauki/o-czym-pisali-do-siebie-maria-sklodowska-curie-i-albert-einstein
2. Agatha Christie
Uwaga tylko pierwsze utwory w domenie. W 2026 r. do domeny publicznej weszły tylko jej dzieła opublikowane przed 1955 r. w jurysdykcjach z krótszym okresem ochrony (np. USA dla utworów z 1930 r.), ale nie wszystkie powieści. Pełna swoboda dotyczy głównie wczesnych opowiada (w Kanadzie i krajach z ochroną 50-letnią). Styl retro, klimat tajemnicy – idealny do storytellingu i brandingu, może jakaś opowieść, film – kto wie?
3. Jerzy Kossak
Konie, pejzaże, wojenne krajobrazy większość z nas doskonale pamięta. Obrazy wyraziste, styl historyczny i patriotyczny. Inspiracja do kolekcji, identyfikacji wizualnych i projektów z duszą, zapewne bardziej tradycyjnych.
Jerzy Kossak, Żołnierz na patrolu, 1939, Źródło: https://polishartcorner.com/wp-content/uploads/2019/12/kossak-2.jpg
Jerzy Kossak, Polowanie, 1923, Źródło: https://www.bid.desa.pl/lots/view/1-2I357X/jerzy-kossak-polowanie-1923
4. Piet Mondrian
Tu warto się na chwilę zatrzymać dłużej, bo to naprawdę wyjątkowe źródło “biznesowej” inspiracji.
Twórczość Mondriana to kolor, geometria i nowoczesność w czystej postaci. Jego prace są niezwykle rozpoznawalne – zwłaszcza te oparte na prostokątnych formach i kontrastowych kolorach. Ale mało kto pamięta, że autor słynnych abstrakcji stworzył również bardziej organiczne dzieła, jak pełne ekspresji „Czerwone Drzewo”, które wykorzystaliśmy jako grafikę tytułową tego artykułu.
Jego styl od lat inspiruje twórców identyfikacji wizualnych, projektantów wnętrz i marek, które chcą łączyć estetykę z odwagą wizualną. Potwierdzają to liczne udane projekty komercyjne, które korzystały z jego języka form.
W 2026 roku do domeny publicznej przeszła m.in. „Composition II in Red, Blue, and Yellow” – jedno z najbardziej ikonicznych dzieł Mondriana. To idealny punkt wyjścia do projektów graficznych, opakowań, kolekcji ubrań, elementów wystroju czy materiałów promocyjnych.
Jeśli szukasz stylu, który od razu przyciąga wzrok i nadaje marce wyrazisty, artystyczny charakter – twórczość Mondriana to strzał w dziesiątkę.
Źródła: https://en.wikipedia.org/wiki/Composition_with_Red,_Blue_and_Yellow / https://www.wikiart.org/en/piet-mondrian/composition-a-1923
Przykłady zastosowania znalezione w Internecie – także te inspirowane:
W 1965 roku francuski projektant mody, Yves Saint Laurent, zaprezentował kolekcję Mondrian; sześć sukienek koktajlowych obejmuje styl artysty, projekty sukienek nadal się objęte ochroną prawno-autorską.
Photographs of Yves Saint Laurent’s Mondrian Collection
Niesamowity przykład inspiracji sztuką w branży fashion. Tutaj więcej materiałów, zachęcam jeżeli jesteś z tej branży lub po prostu Cię to interesuje.
Źródło: https://museeyslparis.com/chroniques/la-revolution-mondrian
Twórczość Mondriana inspiruje nawet dzisiaj – foto Galen Crout – Unsplash
Źródło: https://plndesign.pl/sztuka/piet-mondrian-malarz-inspirujacy-projektantow-i-architektow/
Swoją drogą ciekawostka – Mondrian narysował ponoć także próbki bakteriologiczne do laboratorium w ramach badania cholery. W latach 1901-1920 naukowcy zaangażowani w to badanie otrzymali trzy Nagrody Nobla za wkład w naukę.
5. Pierwsze wersje Pluto (pierwotnie o imieniu Rover) – niewiarygodne, ile on ma lat!!!!
W 2026 roku do domeny publicznej trafiły pierwsze wersje dwóch kultowych postaci z historii animacji: Pluto i Betty Boop. Chodzi o ich oryginalne wersje z 1930 roku, które – choć dziś wyglądają nieco inaczej niż ich współczesne wcielenia – nadal są rozpoznawalne i nośne wizualnie. Późniejsze wersje są nadal chronione – dlatego uważajcie.
Co to oznacza w praktyce?
- Można teraz tworzyć własne adaptacje, parodie czy interpretacje tych postaci, o ile odnosimy się do ich pierwotnego wyglądu i charakteru z 1930 roku.
- Nowe projekty graficzne, książki, gadżety, gry edukacyjne czy animacje z „klasycznym” Pluto lub Betty są legalne – o ile nie wchodzimy w zakres ochrony znaków towarowych. Znaki towarowe mogą być “wieczne” i np. dotyczyć imion postaci. Koniecznie trzeba to sprawdzić zanim zacznie się ich używać.
- To szansa na twórcze ożywienie dziedzictwa popkultury, szczególnie w kampaniach z nutką nostalgii lub retro stylistyką, nie ukrywam, że lubię takie – szczególnie stare plakaty.
Uwaga:
Ochrona znaków towarowych (np. nowsze wizerunki i logotypy Disney’a) nadal są ważne, dlatego po pierwsze trzeba sprawdzić, także szczegóły, o działać świadomie i gdy są wątpliwości po prostu poradzić się eksperta.
Zobacz film dot. tego co przeszło do domeny publicznej w roku 2026 m.in. Pluto: https://www.youtube.com/watch?v=ceNRGZWfySc
6. Fimy np. Morocco is a 1930 American pre-Code romantic drama film directed by Josef von Sternberg and starring Gary Cooper, Marlene Dietrich, and Adolphe Menjou.
Źródło: tekst i grafika https://en.wikipedia.org/wiki/Morocco_(film)
7. Charlie Parker (1920–1955) – saksofonista i kompozytor, a znane standardy skomponowane przez Charliego Parkera to m.in. Billie’s Bounce, Ornithology, Yardbird Suite i Scraple from the Apple.
Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Charlie_Parker
Możesz posłuchać tutaj: https://open.spotify.com/track/2vLLDmE7GnDVk2gAiKg3PY
8. Yes Sir, That’s My Baby i inne przeboje lat 20
Źródło: https://en.wikipedia.org/wiki/Yes_Sir,_That%27s_My_Baby_(song)
Piosenki, które przeszły do domeny to świetny pomysł do reklam, video contentu, podcastów, jako tło muzyczne.
Tutaj późniejsze inne wykonanie tej piosenki przez Franka Sinatrę https://open.spotify.com/track/0J32j9kzsBjghY5kGxarSc
Tutaj lista innych popularnych piosenek w USA (1930), które przeszły do domeny. Uwaga: Nuty i teksty są wolne, ale nagrania dźwiękowe (np. z 1930 r.) mogą być nadal chronione prawami wykonawców lub producentów.
I Got Rhythm (George Gershwin, słowa Ira Gershwin) – jazzowy standard, często wykonywany przez Ellę Fitzgerald.
Georgia on My Mind (Hoagy Carmichael, słowa Stuart Gorrell) – ikona bluesa i jazzu, hymn stanu Georgia, spopularyzowana przez Raya Charlesa. https://open.spotify.com/album/05Im7FHtD2EjasEoZSDbqy
Body and Soul (Johnny Green, słowa Edward Heyman, Robert Sour, Frank Eyton) – jeden z najczęściej nagrywanych standardów jazzowych.
Singin’ in the Rain (Nacio Herb Brown, słowa Arthur Freed) – słynny utwór z filmu z 1952 r., pierwotnie z 1929/1930.
Embraceable You i I’ve Got a Crush on You (George i Ira Gershwin) – romantyczne standardy musicalowe.
Uwaga: różnice w regulacjach prawnych
Regulacje dotyczące domeny publicznej różnią się w zależności od kraju i tak przykładowo:
- W USA: Nagrania dźwiękowe wchodzą do domeny publicznej 100 lat po pierwszej publikacji. W Stanach Zjednoczonych od 1 stycznia 2026 domena publiczna obejmie utwory opublikowane w 1930 roku (95 lat ochrony) oraz nagrania z 1925 roku, w tym wczesne wersje Betty Boop i komiksy Blondie.
- W Polsce i UE: Dzieła twórców przechodzą do domeny publicznej 70 lat po ich śmierci. Warto sprawdzić szczegóły dotyczące konkretnego dzieła, zanim je wykorzystasz.
Zobaczcie tutaj ciekawe zestawienie:
Źródło: https://www.youtube.com/watch?v=Lh9f_k7fQPA
Korzystasz z dzieła z domeny publicznej lub licencji Creative Commons?
Zadbaj koniecznie o te 3 rzeczy:
- Podaj autora i tytuł oryginału
Nawet jeśli majątkowe prawa autorskie już wygasły, twórcy przysługuje ochrona jego autorskich praw osobistych – w tym prawo do autorstwa i oznaczenia utworu nazwiskiem. - Szanuj integralność dzieła
Uważaj na integralność, na użytkowanie ze “smakiem”. Po prostu nie przerabiaj go w sposób, który zniekształca jego przekaz lub sens, a szczególnie gdy dzieło ma wartość historyczną, kulturową lub emocjonalną. - Zweryfikuj status prawny utworu
Niestety, Internet nie zawsze mówi prawdę. Dzieła bywają błędnie oznaczane jako „public domain”, a jak wiemy narzędzia AI halucyjnują i potrafią zmyślić nie tylko kto był twórcą, jaki to utwór ale i daty. Nie da się od tego uciec. Zawsze sprawdzaj dane u źródła, na wiarygodnych stronach.
Domena publiczna – jak wykorzystać ją w biznesie?
Powiesz dobrze, ale co ja mam zrobić z tym konkretnie w moim biznesie? Pokazaliśmy czy przykłady z branży fashion ale mogą to być kampanie reklamowe i marketingowe. Muzyka może być bezpiecznym podkładem muzyczny, a te dzieła mogą być nawet podstawą całych modeli biznesowych. To tylko kilka propozycji, a to czubek przysłowiowej góry lodowej! Zobacz wpis z zeszłego roku tutaj.
Jeżeli chcesz nauczyć się korzystać z utworów w Internecie, chcesz chronić swoje, legalnie używać cudzych to zapisz się na mój kurs „Autorskie Net – prawo autorskie w Internecie”! W nim dowiesz się, co wolno, czego unikać, jak bezpiecznie używać utworów z domeny publicznej oraz na co zwracać uwagę, by chronić swoją markę i twórczość.
Kup kurs tutaj – twórz, inspiruj i działaj zgodnie z prawem!
Prawda, że to świetne? 😊
