Zespołem, uznawanym za jeden z najważniejszych w historii muzyki, jest brytyjska grupa The Beatles.

Choć oficjalnie zakończyli swoją działalność muzyczną w 1970 roku, zaledwie po 10 latach aktywności, zasoby ich działalności pozamuzycznej chyba nigdy się nie wyczerpią. Wynika to między innymi z przysługujących im praw własności intelektualnej, w tym z zastrzegania znaków towarowych, których dzielnie bronią, a w zasadzie robi to w ich imieniu Apple Corps Limited.

 

Nazwa zespołu to fantazyjne połączenie dwóch angielskich słów – beetles, czyli żuki oraz beat, czyli rytm.
Istnieje wiele wersji historii, jak do powstania nazwy doszło, według jednej z nich jest to zwyczajny błąd w pisowni. Niezależnie od tego, nazwa stała się unikatowa i począwszy od czasów beatlemanii jest znana na całym świecie.

W świetle jej ochrony jako znaku towarowego należy zatem określić ją jako renomowaną. I właśnie takim argumentem posłużyła się spółka Apple Corps, wnosząc sprzeciw wobec rejestracji znaku BEATLE, zgłoszonego w 2004 r. przez Handicare Holding BV dla pojazdów i akcesoriów dla osób niepełnosprawnych.
Choć zakres towarów spornych znaków był różny, renoma oznaczeń Beatlesów doprowadziła do rozszerzenia przysługującej im ochrony również na towary i usługi, niezwiązane z ich działalnością, zapewniając im swego rodzaju monopol na oznaczenie (THE) BEATLES i podobne.

Znaki towarowe, zarejestrowane przez The Beatles:

Słowne:

THE BEATLES 1752120 (zarejestrowany w 1987 r. USA)

BEATLES 219048

Słowno-Graficzne:

4373956

219014

2066226

Z kolei nazwa spółki Apple Corps, powołanej przez muzyków w 1968 r. jako korporacji multimedialnej, zajmującej się wszelkimi aspektami działalności muzyków, stała się przedmiotem jednego z najbardziej głośnych sporów o znaki towarowe w historii.

Konfliktowe okazało się oznaczenie „Apple”, bowiem w 1976 r. powstała spółka Apple Computers Inc., która z czasem stała się największym na świecie przedsiębiorstwem, sprzedającym komputery, telefony, oprogramowania, aplikacje etc. Spór między tymi podmiotami trwał od 1978 r. do 2007 r. i zakończył się ugodą, zgodnie z którą prawo wyłączne do oznaczenia Apple przysługuje Apple Computers, natomiast Apple Corps posługuje się nim na podstawie licencji. I choć niegdyś oznaczenie było rozpoznawalne i charakterystyczne dla działalności Beatlesów, w 2019 roku „Apple” kojarzy się wyłącznie z elektroniką.

Z Beatlesami, a właściwie z jednym Beatlesem związany jest również spór, w którym główną rolę odegrała polska spółka z Katowic – John Lemon. Katowickie przedsiębiorstwo, produkujące napoje, zarejestrowało znak towarowy Unii Europejskiej „John Lemon” w 2013 r., kiedy wdowa po Johnie Lennonie – Yoko Ono, nie zdążyła jeszcze zarejestrować jego nazwiska jako znaku towarowego w Unii Europejskiej (co nastąpiło w 2016 roku – EUTM: 015697022 – JOHN LENNON oraz 015712987 – JOHN LENNON).

Napoje pod chwytliwą nazwą „John Lemon” szturmem podbiły lokalny rynek i zaczęły pojawiać się również poza granicami – m.in. w Amsterdamie, gdzie na jeden z produktów trafiła właśnie Yoko Ono. Ze względu na wcześniejszą rejestrację znaku „John Lemon”, żądania Yoko Ono opierały się na naruszeniach dóbr osobistych w postaci kultu po zmarłym mężu. Spór zatem stanowił zderzenie praw własności przemysłowej oraz szerokiej ochrony przysługującej z tytułu praw osobistych.

     016744013

To mógłby być piękny, wieloaspektowy i międzynarodowy spór… Polska spółka zdecydowała jednak, iż ugoda, zakładająca rebranding (obecnie napoje są oznaczane znakiem towarowym „On Lemon”) jest lepszym ekonomicznie rozwiązaniem, niż wdawanie się w spór z tak potężną osobowością w świecie kultury,
jaką jest Yoko Ono.
Mimo wszystko, echa tej sprawy rozbrzmiewają do dziś...

Izabella Pawlak: ipawlak@poraj.com

Źródła:

Wyrok Sądu Unii Europejskiej z dnia 29 marca 2012 r. w sprawie T-369/10 You-Q BV przeciwko OHIM:
http://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?num=T-369/10&language=PL
http://beatles.kielce.com.pl/?action=news_com&newsid=1392
https://www.legalnakultura.pl/pl/prawo-w-kulturze/prawo-w-praktyce/news/2828,john-lennon-kontra-john-lemon